Geschiedenis
Ergens in de 13e eeuw bouwden vissers die langs de oevers van de Amstel woonden een brug over die veenstroom. Houten deuren onder de brug fungeerden als een dam die het water van het IJ indien nodig kon keren. De monding van de Amstel, het huidige Damrak, vormde zich zodoende tot een vrijwel natuurlijke haven. Het oudste document over de oorsprong van de stad vermeldt dat in 1204, de Kennemers de "aggerem Aemestel" hebben doorgestoken d.w.z. de dijk Amestelle, resulterend in de verwoesting van het huis van Gijsbrecht van Aemstel. Als startpunt van de geschiedenis van de stad wordt doorgaans genoemd 1275, het jaar waarin graaf Floris V van Holland de vissers tolvrijheid verleende. Dat gaf de mensen rond de Aemstelledamme het recht goederen te vervoeren door heel Holland, zonder ergens tol te moeten betalen. De eerste stadsrechten dateren van omstreeks 1300. Van belang was ook de tol die graaf Willem III er in 1323 vestigde voor de handel van bier uit Hamburg. De contacten die de stad met bierhandel opdeed, vormden de basis voor de handel op het Oostzeegebied, waar de Amsterdammers in de loop van de 14e en 15e eeuw steeds meer hout en graan vandaan haalden. Graaf Willem IV verleent Amsterdam in het jaar 1342 het "Groot Privilege" hetgeen de positie van de stad zeer versterkt. In de 15e eeuw was de stad de grootste graanschuur van de Noordelijke Nederlanden geworden en de belangrijkste handelsstad van Holland.
De oorspronkelijke bebouwing bevond zich aan weerszijden van de Amstelmond, langs de huidige Warmoesstraat en Nieuwendijk. Door de handel groeide de staden werden parallel aan het Damrak grachten gegraven en wallen opgeworpen voor nieuwe bebouwing: de huidige Oude- en Nieuwezijds Voor- en Achterburgwallen. Tegen het einde van de 15e eeuw werd een nieuwe ring rond de stad aangelegd: Singel, Kloveniersburgwal en Geldersekade.
Naast handelsstad werd Amsterdam ook een religieus centrum. Belangrijkste aanleiding daarvoor was het Mirakel van Amsterdam, dat zich in 1345 zou hebben afgespeeld. Een in het vuur geworpen hostie zou volgens de overlevering niet verbrand zijn. De stad telde ruim twintig kloosters en een aantal kerken, waarvan de Oude en Nieuwe Kerk de grootste waren.
De stad kreeg al snel een traditie van burgerlijk bestuur, met een belangrijke rol voor de vroedschap: een college van vooraanstaande burgers die de meeste bestuurders benoemden. Een oligarchie. De leden van de vroedschap kozen zelf nieuwe leden voor hun gezelschap. De schepenen, die belast waren met de rechtspraak, werden benoemd door de stadhouder van Holland.
In de 16e eeuw keerde de stad zich aanvankelijk tegen de reformatie, ook al werd enthousiast meegedaan met de Beeldenstorm (1566). De stad stond aan de zijde van de Spaanse koning Filips II tussen het begin van de Opstand tegen Spanje (1568, het begin van de Tachtigjarige Oorlog) en de Satisfactie van 1578, waarbij de stad zich weer verzoende met de overige steden van Holland. Handelsbelangen speelden een belangrijke rol bij de ommezwaai, omdat Amsterdam geïsoleerd raakte en andere steden de handel over dreigden te nemen.
De inname van Antwerpen door de Spanjaarden in 1585 bood Amsterdam ongekende kansen. Antwerpen was tot dan toe de voornaamste handelsstad in de regio. Vele Antwerpse kooplieden kozen domicilie in Amsterdam; door de blokkade van de Schelde door de Geuzen slonk de invloed van Antwerpen nog verder. Ook veel Portugese joden vluchtten naar Amsterdam; ook zij namen hun handelsnetwerk mee. Een periode van ongekende bloei en expansie brak aan voor Holland en Amsterdam, beter bekend als de Gouden Eeuw.
Naast de Oostzeehandel werden nieuwe contacten gezocht. Amsterdamse kooplieden stuurden in 1595 Cornelis de Houtman naar Indië; Amsterdam werd de grootste aandeelhouder in de in 1602 opgerichte Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC).
Tegen het einde van de 16e eeuw was de stad vooral aan de oostzijde verder gegroeid. In 1612 werd begonnen met de aanleg van de karakteristieke grachtengordel: de parallel lopende Heren-, Keizers- en Prinsengracht, waar zich vooral de gegoede burgerij vestigde. Deze uitleg werd in 1660 voltooid.
- o.a. Amsterdam tijdens de Tachtigjarige Oorlog, De kooplieden van Amsterdam, OIC, WIC, Gouden Eeuw, Diamanthandel, Joodse immigratie en gemeenschap, Amsterdam in de Tweede Wereldoorlog, na-oorlogse ontwikkelingen.
- Bevolking
- Stadsbestuur
- Handel en scheepvaart, de haven
''Bron foto: Monumentenzorg Amsterdam
Wapen en vlag
Het wapen van Amsterdam bestaat uit drie Andreaskruisen, die vertikaal onder elkaar staan. Ditzelfde vindt men terug op de Amsterdamse vlag, maar dan liggend. De betekenis van de kruisen is onbekend. Het wapen vindt men terug op allerlei gebouwen maar ook op de Amsterdammertjes. Speciaal 'Amsterdams':
- de Jordaan
- de grachten
- Historische grachtenpanden
- Bloemenmarkt
- de Walletjes
Recreatie:
Musea
