Anarchisme is het idee van een autoriteitsloze, geweldloze samenleving waarin mensen zonder macht of autoriteit leven. In de omgangstaal wordt het begrip anarchie echter vaak gebruikt om chaos en wanorde aan te geven. Iemand die streeft naar anarchisme is een anarchist. De connotatie van geweldadigheid en chaos die vaak bij het anarchisme opkomt is onder andere het gevolg van een strategie die een klein aantal anarchisten aan het einde van de 19e eeuw gebruikten. De meeste anarchistische ideologen propageren geen geweld, maar accepteren zelfdefensie. Er is een stroming binnen het anarchisme, het anarchopacifisme, dat elke vorm van geweld verwerpt.
Diversiteit van anarchisme
Iedereen die de staat wil afschaffen zonder te vervangen door een andere vorm van regering wordt meestal beschouwd als anarchist. Er is dus een wijd scala aan uiteenlopende stromingen die onder de noemer "anarchisme" valt. Het meest in het oog vallende onderscheid in de anarchistische tradities is de volgende:
- individualistisch anarchisme staat voor individuele autonomie tegen autoriteit en macht
- libertair socialisme staat voor zelf-management in een egalitaire maatschappij
Ook bestaat er het Christenanarchisme, dat pacifistisch van aard is en voornamelijk gebaseerd op de Bergrede. Het Christenanarchisme vindt haar oorsprong bij de Russische schrijver Tolstoj, hoewel ook de anarchist Proudhon zich een volgeling van Christus noemt ondanks dat hij in tegenstelling tot Tolstoj het bestaan van een God uitsluit. Het Christenanarchisme is individualistisch noch libertair.
Geschiedenis
Anarchisme kreeg voor het eerst massale aandacht gedurende de Tweede Industriële Revolutie, toen de heersers van Rusland door anarchisten werden vermoord (1881), de Franse Republiek (1894), Italië (1900), en de Verenigde Staten (1901).
De Franse filosoof Pierre-Joseph Proudhon wordt beschouwd als de eerste schrijver die zichzelf "anarchist" noemt (1840-1850).
Bekende anarchisten
Nederlandse anarchisten - Arthur Lehning
- Anton Constandse
Belgische anarchisten - Jean-Paul Depouhon
- Geert Waegemans
- Marc Sontrop
Anarchisme volgens Max Stirner (1806-1856, eigenlijk Johann Caspar Schmidt): een theorie van samenleving waarin de wil van de verenkelde individu als soeverein wordt beschouwd en elke overheid wordt verworpen. Anarchie was een middel van het Marxisme en staat, omdat het meestal oneigenlijk gebruikt wordt, voor chaos en poging tot revolutie. Anarchisme is een leer die in beginsel door ieder individueel geïnterpreteerd kan worden. Zie dialectiek en individualisme voor een iets breder perspectief.
