Arteriosclerose (lett. slagaderverharding) (ook wel atheroclerose (vetachtige verharding) of aderverkalking) is een gecompliceerd en langdurig proces waarbij vetachtige stoffen in de wand van grote en middelgrote slagaders worden afgezet, die daardoor langzaam vernauwen. Hierdoor ontstaan, als de bloedstroom ernstig belemmerd wordt, klachten van het door die slagader verzorgde weefsel of orgaan, zoals angina pectoris (hart, 'pijn op de borst') of claudicatio intermittens ('etalageziekte' in het been), maar ook andere organen (nieren, hersenen) kunnen aangedaan zijn. Arteriosclerose draagt zo indirect in belangrijke mate bij aan de sterftestatistieken in alle ontwikkelde landen. De ziekte begint al op jonge leeftijd en leidt meestal pas na tientallen jaren tot symptomen.
Ziektemechanismen
Er ontstaat een abnormale doorlaatbaarheid van de endotheellaag van de arterie voor vetachtige stoffen, vooral cholesterol, in het bloed, waardoor zich plekjes van vetophoping op de basale membraan onder de endotheellaag kunnen vormen, de zgn. plaques. uiteindelijk gaat het endotheel kapot en ontstaan er interne zweertjes waarop zich littekenweefsel en bloedstolseltjes kunnen vormen; de laatste kunnen loslaten en de slagader ook verderop blokkeren. Dit is vaak de aanleiding voor een hartaanval of beroerte. Uiteindelijk ontstaan er zelfs kalkafzetingen in de slagaderwand. De verkalking is een eindtoestand en het geven van kalkoplossende middelen zoals EDTA b.v. bij chelatietherapie is zinloos en leidt in gecontroleerde onderzoeken niet tot een meetbare verbetering van de doorbloeding van het vat, hier en daar gepubliceerde individuele ervaringen ten spijt. De meeste arterioscleroseplaques bestaan helemaal niet uit kalk en bevatten zelfs geen kalk.
Risicofactoren
Arteriosclerose komt vrijwel universeel voor bij nagenoeg iedere westerling. Het wordt in ongunstige zin beinvloed door een aantal risicofactoren, waarvan Arteriosclerose draagt in belangrijke mate bij aan de veel voorkomende doodsoorzaken hartaanval en hersenbloeding of beroerte.
Behandeling
Een oorzakelijke behandeling is niet bekend. Een preventieve behandeling is het behandelen of voorkomen van risicofactoren: stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, behandelen van hoge bloeddruk, suikerziekte en een hoog cholesterol. Als er eenmaal vernauwingen bestaan is het soms mogelijk deze op te rekken ('dotteren') of te omzeilen door een 'bypass' (omleidingsoperatie).
zie ook: PTCA, CABG
