De Beeldenstorm is de verzamelnaam voor een serie vernielingen van katholieke heiligdommen, die plaatsvonden tussen 10 augustus en oktober 1566 in de Nederlanden. De Beeldenstorm begon in Steenvoorde, in Frans-Vlaanderen. Indirect leidde de Beeldenstorm tot het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog en het ontstaan van de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden. Tijdens de Beeldenstorm werden honderden katholieke kerken, kapellen, abdijen en kloosters met hun inhoud (altaren, beelden, doopvonten, koorgestoelten, predikstoelen, orgels, kelken, schilderijen, kerkelijke boeken en gewaden) vernield door woedende menigten.
Aanleidingen
De Beeldenstorm had een duidelijke religieuze oorzaak: rond die tijd kwam het Calvinisme op in de Nederlanden. De Calvinisten waren erg tegen het vereren van heiligen zoals dat in de katholieke kerk gebruikelijk was. Ook ergerden de calvinisten zich aan de uitbundige rijkdom binnen de kerken. Zelf waren de calvinisten van mening dat een kerk zo sober mogelijk moest zijn ingericht en dat er geen verering van mensen mocht plaatsvinden.
Behalve religieuze oorzaken, speelden er echter ook politieke en sociale redenen mee. Zo ergerden de edelen zich aan de landvoogdes Margaretha van Parma. Margaretha had de gewoonte belangrijke zaken buiten de edelen om te regelen, maar hen vervolgens wel verantwoordelijk te maken voor de uitvoering. Toen de edelen zich hierover beklaagden, bleek dat hun protest niet serieus genomen werd.
Als derde oorzaak voor de Beeldenstorm worden de sociale spanningen van die dagen gezien. De Calvinisten werden in steeds meer landen (streng) vervolgd en ook in de Nederlanden heerste de angst dat er een zware vervolging zou gaan plaatsvinden. Ook vonden veel edelen en landbouwers dat zij ten onrechte veel belasting moesten betalen terwijl anderen vrijwel geen belasting betaalden. Wat de zaak nog verergerde was dat er in 1566 een hongersnood heerste in de Nederlanden nadat door een strenge winter de oogsten waren mislukt en er geen graan kon worden geïmporteerd. De hongerige bevolking keek hierdoor met steeds meer afschuw en ergenis naar de rijkdom van de kerken.
Gebeurtenis
De Beeldenstorm in de Nederlanden was zeker niet de eerste binnen Europa. Eerder waren er al Beeldenstormen geweest in steden als Wittenberg (1522), Zürich (1523), Kopenhagen (1530), Münster (1534), Genève (1535), Augsburg (1537) en in Schotland (1559).
De Beeldenstorm in de Nederland verliep in drie fases. In de eerste fase, die duurde van 10 tot 18 augustus zuiverden rondtrekkende groepen kerken in het Westkwartier. De tweede fase (van 20 tot 27 augustus)vond de Beeldenstorm plaats in de streek rond de Schelde en in de Hollandse steden. In de derde en laatste fase (september en begin oktober) werden er voornamelijk kerken boven de Nederlandse grote rivieren vernield. De derde fase onderscheidde zich van de andere twee fases doordat deze meer georganiseerd was. In deze fase was er geen sprake van rondtrekkende groepen, maar gebeurde het bestormen van kerken vooral door de lokale bevolking, versterkt met edelen.
Gevolgen
Als wraak voor de Beeldenstorm zond de Spaanse koning Filips II de hertog van Alva naar de Nederlanden om orde op zaken te stellen. Tegen diens bewind ontstond twee jaar later een opstand, die zou uitmonden in de onafhankelijkheid van de noordelijke Nederlanden. Zie Tachtigjarige Oorlog.
Externe link
http://www.histocasa.nl/artikelen/beeldenstorm.shtml
