Tagoror  

Encyclopedie




Boedapest

Boedapest (Hongaars: Budapest) is de hoofdstad van Hongarije. De stad is gelegen aan weerszijden van de Donau en telt ruim 1,8 miljoen inwoners. De stad bestaat uit twee delen: Boeda (met Óbuda, op de rechteroever van de Donau) en Pest (op de linkeroever), die in 1879 werden verenigd. De stad herbergt bijna 20% van alle inwoners van Hongarije en speelt in dat land een dominante rol op bijna alle gebieden (bestuur, handel, industrie, verkeer, cultuur). Het is daarnaast het belangrijkste verkeersknooppunt en (in toenemende mate) het culturele hart van Centraal-Europa.


Heldenplein

Geschiedenis

Beide oevers van de Donau werden al door de Romeinen bewoond: op de plaats van het huidige stadsdeel Óbuda lag Aquincum, en op de plaats van Pest het kleinere Contra-Aquincum. De Hongaren verschenen pas eeuwen later, tegen het jaar 900. Boeda, dat strategisch op een heuvel ligt, kreeg in 1247 een kasteel en werd in 1361 de hoofdstad van het koninkrijk Hongarije. Onder koning Matthias (Mátyás) maakten Hongarije en Boeda een bloeitijd door.

Daaraan kwam een eind met de verovering door de Turken, die het Hongaarse koninkrijk in 1526 een vernietigende slag toebrachten en de vesting Boeda in 1541 innamen. De stad was vanaf 1686 in Oostenrijkse handen. In 1787 komt Hongarije onder Habsburgs bewind, dat tot 1918 aan de macht blijft, zij het dat vanaf 1867 Oostenrijk en Hongarije gelijkwaardige partners zijn binnen Oostenrijk-Hongarije. In deze periode maakt met name Pest een enorme groei door. De bevolking bedroeg rond 1900 730.000 zielen.

De twintigste eeuw bracht nieuwe stadsuitbreidingen (Újpest, Kispest, Angyalföld), maar vooral dramatische gebeurtenissen als de deportatie en vernietiging van grote delen van de omvangrijke joodse gemeenschap (in zeer korte tijd, pas in 1944 werd de stad door de nazi's bezet), de bevrijding (maar feitelijk nieuwe bezetting) door de Sovjet-Unie en het neerslaan van de Hongaarse Opstand in 1956 door diezelfde Sovjet-Unie. Deze gebeurtenissen hebben alle hun sporen in het stadsbeeld nagelaten.

Sinds in 1989 in Boedapest de Republiek Hongarije werd uitgeroepen, is de stad het decor van ingrijpende hervormingen. De terugkeer van de markteconomie heeft het stadsbeeld zeer verlevendigd. De bevolking van de stad is in deze periode verder afgenomen (het hoogtepunt ligt in dit opzicht aan het begin van de jaren '80).

Stadsbeeld

Bron: Europese Commissie (grotere versie)
Boeda is gelegen op de heuvelachtige rechteroever van de Donau (links op de kaart). Twee van die heuvels domineren: de Burchtheuvel (Várhegy) en de Gellértberg. Op de Burchtheuvel staan de voornaamste monumenten van Boeda: de Burcht, de Mátyáskerk en het Vissersbastion. De heuvel is ommuurd: de 18de-eeuwse Burchtwijk binnen de omwalling is goed bewaard gebleven (alleen het zuidelijke deel leed zware oorlogsschade). Het uitzicht over de Donau met haar bruggen en Pest is veelbezongen. Zoals de meeste attracties van Boedapest zijn de grote toeristentrekkers minder oud dan ze lijken: zowel de Mátyáskerk in zijn huidige vorm als het Vissersbastion zijn negentiende-eeuws.

De kettingbrug, de oudste brug van Boedapest
(bron: Europese commissie)
Het beeld van Pest wordt eveneens beheerst door gebouwen en objecten van rond of vlak voor de vorige eeuwwisseling. Dat geldt voor het centrum (vijfde district) direct tegenover de Burchtheuvel, dat het winkel- en zakencentrum van heel Boedapest is, voor het imponerende Parlementsgebouw even ten noorden daarvan, voor de Grote Rondweg met zijn winkels en hotels, voor de Andrássy út (de boulevard die deze Rondweg kruist), voor het Heldenplein aan het eind daarvan met zijn Millenniummomument en voor het Stadspark daar weer achter. Het geldt ook voor de metro die onder de Andrássy út, het Heldenplein en het Stadspark doorloopt en die in 1896 de eerste was op het Europese vasteland, en voor de levendige stations van Pest, Oost (Keleti) en vooral West (Nyugati, van de hand van Gustave Eiffel).

Boeda en Pest worden verbonden door een (recentere) metrolijn, maar veel zichtbaarder zijn natuurlijk de vele bruggen over de Donau, waarvan de Kettingbrug (of Széchenyibrug, de oudste) en de Vrijheidsbrug (Szabadsághíd) de monumentaalste zijn. Een andere brug, de Margitbrug, geeft toegang tot het Margiteiland, een parkeiland in de rivier.

Verdere attracties van Boedapest zijn de vele badhuizen, waarvan sommige teruggaan tot de Turkse tijd, de gerestaureerde Markthal, en de beroemde koffiehuizen, die de band met Wenen onderstrepen.

Links




Tagoror Networks: Spain  |  Philippines  |  Mexico

Los documentos de esta enciclopedia on line se publican bajo la Licencia de Documentación Libre GNU

De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn.