Het woord discriminatie betekent een verschil maken. In de meest gebruikte betekenis, de maatschappelijke vorm, houdt het in dat een verschil gemaakt wordt tussen verschillende groepen mensen in hoe ze worden behandeld, hun rechten en hun plichten. Vaak houdt discriminatie in dat één bepaalde groep mensen anders behandeld wordt dan alle anderen, en meestal op een negatieve manier. Zo kan er worden gediscrimineerd op basis van:
Het gebruik van de term discriminatie houdt in dat het verschil dat wordt gemaakt voor de situatie in kwestie er niet toe zou mogen doen. Discriminatie wordt versterkt door vooroordelen die personen kunnen hebben over bepaalde bevolkingsgroepen. Een vooroordeel is een niet door eigen ervaring bevestigd oordeel over anderen.
Discriminatief gedrag kan mild zijn zoals iemand trager helpen in een winkel, of zwaarder zoals het weigeren als huurder of employee, tot extreem als mishandeling en zelfs genocide.
In de geschiedenis zijn er verschillende landen geweest waar discriminatie bij wet geregeld was: zo was er de jodendiscriminatie in Nazi-Duitsland, en de apartheid in Zuid-Afrika. Ook in de Verenigde Staten was het verschil tussen blank en zwart lang wettelijk geregeld. In Nederland was het voor joden lange tijd verboden om lid te worden van de gilden.
In veel landen is nu wetgeving van kracht die discriminatie verbiedt.
Bestaande discriminatie
In Nederland bestaat op een aantal punten nog steeds openlijke discriminatie. Dit zijn zeer moeilijk op te lossen situaties, omdat het hier gaat om vrijheden die grondwettelijk zijn geregeld en die met elkaar conflicteren. - Vrouwen die niet lid mogen worden van een politieke partij, met name de SGP
- Homoseksuelen die hun geaardheid niet mogen tonen op de, meestal christelijke, school waar zij werken.
Positieve discriminatie
In Nederland is een tijdje de term positieve discriminatie in gebruik geweest om aan te geven dat voor bepaalde typen werk de voorkeur uitging naar vrouwelijke kandidaten, omdat vrouwen in die richtingen ondergerepresenteerd waren. Deze praktijk leverde zowel onder feministen als onder mannen grote protesten op.
Verborgen discriminatie
Ook al is discriminatie bij wet verboden, er bestaan nog veel vormen van verborgen discriminatie. Dat is discriminatie die niet openlijk wordt uitgesproken, maar waarvan de effecten in individuele gevallen wel merkbaar zijn. Zo zijn er in Nederland veel minder vrouwelijke hoogleraren dan mannelijke, terwijl er meer vrouwen een academische opleiding volgen dan mannen. Ook in de top van bedrijven zijn vrouwen minder vertegenwoordigd. Bij hun studiekeuze op de middelbare school worden meisjes vaak ontmoedigd om hun talenten in de exacte vakken verder te ontwikkelen.
