Doornik (Frans: Tournai) is een stad in het westen van de Belgische provincie Henegouwen aan de Schelde met 67.875 inwoners (1995). Het is de op een na oudste stad van België en ze heeft cultuurhistorisch een grote rol gespeeld.

Doornik bestond al in de Romeinse tijd en kwam rond 432 in Frankische handen. Onder de Salische Franken Childerik en Clovis was Doornik de hoofdstad van het Frankische rijk (tot 486). Clovis verplaatste het Frankische machtscentrum naar Parijs, maar de rol van Doornik was nog niet uitgespeeld. Clovis maakte de stad bij zijn vertrek tot bisschopszetel, die heel Vlaanderen bestreek.

Onder Karel de Kale, de eerste koning van westelijk Frankrijk, ontstond rond 850 het graafschap Vlaanderen, dat een leen bleef van de Franse koning. De stad trekt welvarende kooplieden aan en hun streven naar onafhankelijkheid leidt ertoe dat Doornik vanaf 1187 rechtstreeks onder de Franse kroon komt te vallen. Tot 1521 zal de stad Frans blijven.

In de vijftiende eeuw kende de stad een bloeiende lakenhandel en was het een voorname leverancier van wandtapijten. In 1513 veroverde de Engelse koning Hendrik VIII Doornik. Het is daarmee de Enige stad in België die ooit Engels was.

Keizer Karel V voegde in 1521 de stad bij zijn Nederlandse erflanden, waarop een periode van godsdiensttwisten en economisch verval volgde. Onder de Franse koning Lodewijk XIV kwam de stad weer in Frans bezit (Verdrag van Aken, 1668. De Fransen moesten echter aan het eind van de Spaanse successieoorlog (Verdrag van Utrecht, 1713) aanvaarden dat de voormalige Spaanse Nederlanden Oostenrijks werden.

In 1815 ging Doornik deel uitmaken van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, en in 1830 van België. In 1940 leed de stad aanzienlijke schade door toedoen van de Duitse bezetters.

Doornik geldt nog steeds als een der voornaamste monumentensteden van België. Van groot belang is de romaanse kathedraal Notre-Dame. Er is een 13de eeuwse brug over de Schelde, het oudste belfort van België en een lakenhal, beide aan de bezienswaardige Grote Markt, en verder verschillende stadspoorten en pakhuizen.

De eeuwenlange Franse invloed komt tot uiting in het plaatselijke Franse dialect, dat Picardisch is en niet Waals.