Gilde

Gildehuizen aan de Grote Markt in Antwerpen

Een gilde (vroeger: guld) is van oorsprong een beroepsgroep.

In een gilde werd kennis en ervaring uitgewisseld. Nieuwe gildeleden werden opgeleid in "het vak". Na een gedegen opleiding kon een vakman de titel "meester" verkrijgen.

Het gilde behartigde de belangen van de gildeleden, en beschermde hen. Vaak had een gilde het alleenrecht op het uitoefenen van het vak.

Voorbeelden van gildes:

Goud- en zilversmidsgilde
Schuttersgilde
Chirurgijnsgilde (waar naast de chirurgijns de universitair opgeleide "doctores medicinae" en de vroedvrouwen toe behoorden)
Koopmansgilde
Weversgilde

Een minder fraai aspect van de gilden was dat bepaalde bevolkingsgroepen geen lid van een gilde mochten worden. Bijvoorbeeld werden onechte kinderen, horigen en joden uitgesloten. Voor joden betekende dit dat veel beroepen in de middenstand voor hen uitgesloten waren, en dat zij zich moesten beperken tot eenvoudiger werk, of tot de geldhandel.

Hedendaagse gildes

Tegenwoordig hebben slechts weinig gildes nog de rol van het vroegere gilde. Één gilde die nog wel een vergelijkbare rol heeft is het Gilde van Vrijwillige Molenaars.

Vaker wordt de term gilde nog gebruikt voor organisaties waarin "gewone mensen" kennis overdragen aan anderen. Zo bestaan er diverse gildes voor 50+'ers die hun kennis overdragen aan anderen (jong en oud). De kennis kan heel divers zijn, van advies over het aanleggen en onderhouden van een tuin, tot boekbinden. In het algemeen zijn dit vrijwilligersorganisaties.

Daarnaast bestaan er gildes die eerder als hobby-vereniging te kenmerken zijn, zoals het Bier Keurmeesters Gilde en het Grolsch Verzamelaars Gilde. Met name in Zuid-Nederland en in België kent men nog de schuttersgilden.

Encyclopedie

Hedendaagse gildes