De naam Holland is afkomstig van Holtland, dus: hout-land, een streek (vermoedelijk) bij Leiden. Nu is het de naam voor het westen van Nederland, de huidige provincies Noord- en Zuid-Holland.

De naam wordt in het buitenland vaak als synoniem gebruikt voor geheel Nederland.

Holland was oorspronkelijk een graafschap van het Heilige Roomse Rijk. Het graafschap kwam door vererving in handen van de hertogen van Bourgondië en maakte deel uit van de Zeventien Provinciën van de Nederlanden van Karel V. Na de Unie van Utrecht in 1579 werd het deel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en was daar het leidende gewest van.

In 1798, bij de vorming van de Bataafse Republiek, werd Holland verdeeld over de departement van Texel (van Vlie tot Rijn), van de Amstel (omgeving Amsterdam), van de Delf (Holland ten zuiden van de Rijn, zonder de eilanden) en van Schelde en Maas (Holland en Zeeuwse eilanden), terwijl het zuidoosten bij het departement van de Rijn werd gevoegd.

Om de dominantie van het gewest te verminderen werd het in 1840, bij het aftreden van Willem I, gesplitst in de huidige Nederlandse provincies Noord-Holland en Zuid-Holland.