Table of contents

1 Klimaatveranderingen in de pre-historie 2 Klimaatveranderingen in de recente geschiedenis 3 Activiteiten van de mens 4 Gevolgen van klimaatverandering 5 Gevolgen voor Nederland 6 Klimaatverdrag en Kyotoprotocol 7 Bron

Klimaatveranderingen in de pre-historie

In het verre verleden zijn er perioden geweest waarin het warm en vochtig was of juiste erg droog. Ook zijn er perioden geweest waarin de aarde veel kouder was, zoals tijdens de ijstijdenen.

Het Precambrium was een periode waarin de aardkorst werd gevormd en waarin grote vulkanische activiteit plaats vond. Het eerste leven ontwikkelde zich en algen begonnen de CO₂, waaruit een groot gedeelte van de atmosfeer bestond, om te zetten in zuurstof.

In de laatste periode van het Precambrium, het Neoproterozoicum (900 mj-543 mj) waren er waarschijnlijk twee wereld ijstijden en een periode dat de gehele aarde met ijs was bedekt, de zogenaamde Sneeuwbal Aarde. De meeste CO₂ was uit de atmosfeer verdwenen en opgeslagen in het ijs. De warmte van de zon zou zo'n 8 procent minder geweest kunnen zijn. Toen het ijs ging smelten kwam het CO₂ vrij en sloeg het klimaat om van koelkast tot broeikas.

Tijdens het Siluur (438Mj-406Mj) was er een warm en vochtig klimaat en er was een explosie van leven in de zeeën. Er zijn aanwijzingen dat het klimaat gedomineerd werd door stormen.

In het midden van het Devoon (406Mj-360Mj) veranderde het klimaat van vochtig en warm naar droog en heet.

Het Carboon (360Mj-286Mj) werd gekenmerkt door een warm en vochtig klimaat. De plantengroei ontwikkelde zich en er ontstonden reusachtige bomen die zo'n 30 meter hoog waren. Reptielen, amfibieën en insecten gedijden goed in deze omgeving.

In het Trias (248Mj-213Mj) was er een heet en droog klimaat, met perioden van zware regenval. Dinosauriërs liepen rond op droge vlaktes waar de zon meedogenloos op scheen. Er waren grote zoutvlaktes door opgedroogde binnenzeeen.

Klimaatveranderingen in de recente geschiedenis

• Maunder minimum of Kleine IJstijd

• Zonnevlekkentheorietheorie
• Milankovitch cycli
• Plaattektoniek
• El Niño
• Vulkanisme

De mens beïnvloedt het klimaat door de uitstoot van broeikasgassen. Broeikasgassen (waterdamp, kooldioxide, methaan) die zich in de dampkring bevinden leggen een warme deken om de aarde. Omdat we steeds meer fossiele brandstof gebruiken, blazen we steeds meer CO₂ (broeikasgas, kooldioxide) in de atmosfeer. Als de mens broeikasgassen aan de atmosfeer blijft toevoegen, blijft de gemiddelde temperatuur op aarde stijgen (broeikaseffect). De beïnvloeding van het klimaat door de mens kan overal ter wereld vergaande gevolgen hebben.

Gemiddelde zomer- en wintertemperatuur in Nederland (bron CBS en KNMI)

In hoeverre de menselijke productie van deze gassen het klimaat beduidend en blijvend beïnvloedt is echter onderwerp van wetenschappelijke discussie. De discussie over de invloed van de mens gaat niet om het feit óf de broeikasgassen het beschreven effect hebben maar in welke mate, en of de invloed meetbaar en bewijsbaar is. Tegenover de productie van broeikasgassen staat namelijk ook de natuurlijke heropname van deze gassen en bovendien verandert het klimaat onafhankelijk van dit effect van nature voortdurend. Hoe moeilijk het is om een verandering van het klimaat vast te stellen, blijkt bijvoorbeeld uit het grafiekje van de gemiddelde temperatuur in de zomer en in de winter in Nederland over de afgelopen eeuw. De variatie van de gemiddelde temperatuur valt grotendeels binnen de normale grenzen. Een verandering van het klimaat is daaruit dus moeilijk aantoonbaar, laat staan de oorzaak daarvan. (Overigens is De Bilt natuurlijk niet representatief voor de rest van de wereld.) De Nederlandse particuliere huishoudens zijn, afgezien van hun bijdrage aan de verkeersemissies, in 2003 verantwoordelijk voor 21 Mton aan CO₂-emissies (uitstoot) door aardgasverbruik. Het aandeel van de sector huishoudens in de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is 9 procent. Bij ongewijzigd beleid kan deze emissie in 2010 22 Mton bedragen. Bij maatregelen wordt een vermindering verwacht van 2,3 Mton in 2010.

Gevolgen van klimaatverandering

• Zeespiegelstijging: bij de huidige stijging van het zeewaterniveau kan volgens voorspellingen het aantal mensen dat getroffen wordt door overstromingen toenemen van 13 naar 94 miljoen per jaar;
• Aantasting van ecosystemen: klimaatverandering gaat samen met de verschuiving van klimaatzones. Sommige planten en dieren kunnen zich niet snel genoeg aanpassen, waardoor ze met uitsterven worden bedreigd. Klimaatverandering zal op een aantal plaatsen leiden tot meer droogte, wat kan leiden tot meer bosbranden en woestijnvorming;
• Zoetwatertekort: een groot gedeelte van de wereldbevolking leeft in landen waar een tekort is aan schoon zoetwater. Klimaatverandering zal het watertekort in diverse regio's, zoals het Midden-Oosten, de Sahel en Australië, alleen maar groter maken;
• Afname in landbouwproductiviteit: dit wordt verwacht in gebieden waar droogte door klimaatverandering toeneemt, zoals in het Midden-Oosten en India.

Klimaatverdrag en Kyotoprotocol

Het Kyotoprotocol werd in 1997 aangenomen als aanvulling op het Klimaatverdrag. Industrielanden hebben afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen in de periode 2008 - 2012 gemiddeld met 5 procent te verminderen ten opzichte van het niveau in 1990. Per land gelden andere reductiepercentages. De vermindering geldt voor de gassen kooldioxide (CO₂), methaan (CH₄), lachgas (N₂O) en een aantal fluorverbindingen (HFK's, PFK's en SF6).

Nederland heeft het Kyotoprotocol inmiddels goedgekeurd. Zie hiervoor het Staatsblad nummer 181 van 2002. Instemming van andere industrielanden buiten de Europese Unie, is nodig om het Kyotoprotocol in werking te laten treden. Dit gebeurt 3 maanden nadat tenminste 55 landen het protocol hebben ondertekend die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor ten minste 55 procent van de totale CO₂-uitstoot van de industrielanden in 1992.

Als het Kyotoprotocol in werking treedt is Nederland verplicht om in de periode 2008 - 2012, 6 procent minder broeikasgassen uit te stoten ten opzichte van 1990. Deze reductieverplichting is vastgelegd in de Uitvoeringsnota klimaatbeleid (2000).

De Nederlandse overheid heeft diverse stimuleringsregelingen geïntroduceerd om deze doelstelling te bereiken.

Bron

Het onderdeel klimaatverandering door de mens of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van Postbus 51.