De periode tussen 400 en 1000 na Chr. wordt vaak de Vroege Middeleeuwen genoemd. De periode tussen 1000 en 1500 na Chr. wordt vaak de Late Middeleeuwen genoemd.

Wanneer de Middeleeuwen precies begonnen is niet eenduidig aan te geven. Als begin wordt wel 476 aangemerkt; het jaar waarin het westelijk deel van het Romeinse Rijk ten onder ging. Het jaar 1492, waarin de ontdekking van Amerika plaatsvond, geldt als het officiële einde van de Middeleeuwen. Vroeger werd soms ook het jaartal 1453 gehanteerd, de val van het Byzantijnse Rijk.

De Middeleeuwen werden gekenmerkt door de opkomst van koningen, ridders, kastelen, kruistochten en bedevaarten.

De Middeleeuwen eindigden na de pest, de opkomst van de burgerij en de steden, de introductie van het buskruit en de vuurwapens in Europa, met de ontdekking van Amerika in 1492.

De Middeleeuwen danken hun naam aan het feit dat het een tussenperiode was. Ons gedeelte van de wereld was immers na het vertrek van de Romeinen afgesneden van de klassieke cultuur en het kwam daar pas weer mee in aanraking tijdens de kruistochten; de Arabieren hadden het werk van de klassieke schrijvers bewaard. Door hernieuwde kennismaking met deze literatuur, filosofie en cultuur in het algemeen werden het Humanisme en de Renaissance feitelijk mogelijk gemaakt.