Natuurkundige grootheden en eenheden

Natuurkundige grootheden en eenheden

In de Natuurkunde is het vaak van belang om de numerieke waarde van natuurkundige grootheden te bepalen. Dit gebeurt over het algemeen met behulp van meettechnieken. Op deze pagina een overzicht van de in de natuurkunde gebruikte grootheden en de daarvoor gebruikte eenheden.

De basiseenheden, zoals meter, seconde zijn vastgelegd in het SI-stelsel (Système International). In de tabel zijn deze aangegeven op een gekleurde ondergrond.

Soms kunnen voor dezelfde grootheid verschillende eenheden gebruikt worden. Een voorbeeld is de grootheid temperatuur, die kan worden uitgedrukt in graden Celsius maar ook in Kelvin. Hoewel dit met dimensie analyse valt te bestrijden, wordt het bij het gebruik van eenheden uit verschillende systemen al gauw lastig om met natuurkundige formules te werken. De omrekening van de ene eenheid naar de andere is al snel een bron van vele vergissingen. De voornaamste drijfveer voor het ontstaan van het SI-stelsel was om dit soort rekenarij tot een minimum te beperken. Hoewel de eerste voorloper van het SI-stelsel (het metrieke stelsel) opgesteld is gedurende de tijd van de Franse Revolutie, was koning Willem I de eerste die het tot wettelijk bindend systeem verhief. Hij wilde daarmee de eenheid in zijn (niet zo erg) verenigde koninkrijk bevorderen. Sindsdien is iedere staat op aarde, behalve de USA hem daarin gevolgd.

Grootheid Naam SI-symbool Uitdrukking in SI-eenheden Dimensies
Speciale namen en symbolen
Aantal moleculen of atomen Mol Mol 1 . .
hoek radiaal rad 1 m·m^-1 .
ruimtehoek steradiaal sr 1 m²·m^-2 .
lengte meter m m L
massa kilogram kg kg M
elektrische lading coulomb C A·s Q
tijd seconde s s T
frequentie hertz Hz s^-1 T^-1
radioactieve activiteit becquerel Bq s^-1 T^-1
catalytische activiteit katal kat mol·s^-1 T^-1
temperatuur Kelvin K K Θ
geabsorbeerde radioactieve dosis gray Gy J·kg^-1 m²·s^-2 L²T^-2
radioactieve-dosis-equivalent sievert Sv J·kg^-1 m²·s^-2 L²T^-2
lichtsterkte lux lx cd·sr·m^-2 MT^-3
elektrische stroom Ampère A A QT^-1
zelfinductie, wederzijdse inductie henry H V·A^-1·s m²·kg·s^-2·A^-2 L²MQ^-2
kracht newton N m·kg·s^-2 LMT^-2
energie, arbeid, warmte joule J N·m m²·kg·s^-2 L²MT^-2
vermogen watt W J·s^-1 m²·kg·s^-3 L²MT^-3
lichtintensiteit candela cd cd L²MT^-3
lichtstroom lumen lm cd·sr L²MT^-3
druk, mechanische spanning pascal Pa N·m^-2 m^-1·kg·s^-2 L^-1MT^-2
magnetische fluxdichtheid, magnetische inductie tesla T V·s·m^-2 kg·s^-2·A^-1 MQ^-1T^-1
elektrische spanning, elektromotorische kracht volt V J·C^-1 m²·kg·s^-3·A^-1 L²MQ^-1T^-2
magnetische flux weber Wb V·s m²·kg·s^-2·A^-1 L²MQ^-1T^-1
weerstand ohm Ω V·A^-1 m²·kg·s^-3·A^-2 L²MQ^-2T^-1
elektrische geleidbaarheid siemens S A·V^-1 m^-2·kg^-1·s³·A² L^-2M^-1Q²T
elektrische capaciteit farad F C·V^-1 m^-2·kg^-1·s⁴·A² L^-2M^-1Q²T²
Andere grootheden
specifieke lichtstroom . . lm/W . .
oppervlak m² L²
inhoud m³ L³
molair volume m³·mol^-1 L³
golfgetal m^-1 L^-1
concentratie of aantal moleculen of atomen mol·m^-3 L^-3
hoeksnelheid s^-1, rad·s^-1 T^-1
soortelijk volume m³·kg^-1 L³M^-1
dichtheid, soortelijke massa kg·m^-3 L^-3M
elektrische ladingsdichtheid C·m^-3 m^-3·s·A L^-3Q
snelheid m·s^-1 LT^-1
versnelling m·s^-2 LT^-2
kinematische viscositeit, diffussie coëfficient m²·s^-1 L²T^-1
specifieke energie J·kg^-1 m²·s^-2 L²T^-2
snelheid geabsorbeerde dosis Gy·s^-1 m²·s^-3 L²T^-3
blootstelling (aan Röntgen en gamma straling) C·kg^-1 kg^-1·s·A M^-1Q
oppervlaktespanning N·m^-1=J·m^-2 kg·s^-2 MT^-2
luminantie cd·m^-2 MT^-3
permeabiliteit H·m^-1 m·kg·s^-2·A^-2 LMQ^-2
Impuls kg m s^-1 LMT^-1
moment N·m m²·kg·s^-2 L²MT^-2
molaire energie J·mol^-1 m²·kg·s^-2·mol^-1 L²MT^-2
dynamische viscositeit N·s·m^-2 = Pa·s m^-1·kg·s^-1 L^-1MT^-1
energiedichtheid J·m^-3 m^-1·kg·s^-2 L^-1MT^-2
magnetische veldsterktesterkte A·m^-1 L^-1QT^-1
elektrische stroomdichtheid A·m^-2 L^-2QT^-1
specifieke warmtecapaciteit, specifieke entropie J·K^-1·kg^-1 m²·s^-2·K^-1 L²T^-2Θ^-1
molaire geleiding S·m²·mol^-1 kg^-1·mol^-1·s³·A² M^-1Q²T
elektrische veldsterkte V·m^-1 m·kg·s^-3·A^-1 LMQ^-1T^-2
elektrische geleiding S·m^-1 m^-3·kg^-1·s³·A² L^-3M^-1Q²T
permittiviteit F·m^-1 m^-3·kg^-1·s⁴·A²; L^-3M^-1Q²T²
Warmtegeleiding W/m K . LMT^-3Θ^-1
thermische geleiding W·m^-1·K^-1 m·kg·s^-3·K^-1 LMT^-3Θ^-1
warmtecapaciteit, entropie J·K^-1 m²·kg·s^-2·K^-1 L²MT^-2Θ^-1
molaire warmtecapaciteit, molaire entropie J·K^-1·mol^-1 m²·kg·s^-2·K^-1·mol^-1 L²MT^-2Θ^-1

Andere eenheden

Andere eenheden die niet direct afgeleid zijn van de SI-eenheden; dit kunnen bijvoorbeeld oudere eenheden zijn die nog wel gebruikt worden, of eenheden die zo handig zijn dat men ze blijft gebruiken. Hierin staan ook eenheden die strikt genomen geen eenheden zijn, maar wel in het algemeen spraakgebruik zo gezien worden (zoals decibel en magnitude).

Grootheid Eenheid of Eenheden
Lengte of afstand, van klein naar groot Angstrom Å, inch, Astronomische eenheid, Lichtjaar, Parsec
Lage Concentraties ppm, ppb, ppt
Druk mmHg of Torr, cmH₂O, atmosfeer
Energie calorie, kilojoule, Kilowattuur
Frequentie rpm, radialen per seconde
Geluidsniveau Decibel, dB(A)
Gewicht newton
Informatie bit of byte
Inhoud Kubieke meter, liter, gallon
Lichtsterkte magnitude van sterren
Massa ton
Ontploffingskracht kiloton, megaton
Oppervlakte Vierkante kilometer, centiare, are, hectare
Radioactiviteit Ci
Snelheid Knoop
Telefonie Erlang
Temperatuur Celsius, Fahrenheit
Tijd Zie: Lijst van eenheden van tijd
Vermogen Paardenkracht

Encyclopedie

Andere eenheden