Opera onderscheidt zich van musical en operette, die aan precies dezelfde definitie voldoen als hierboven, door een aantal nuances die niet altijd scherp kunnen worden afgebakend.

- Operette ('kleine opera') is altijd vrolijk, muzikaal wat simpeler, en meestal voor of rond de vorige eeuwwisseling geschreven.

- Musicals zijn modern, engelstalig en hebben meer het muzikale karakter van popmuziek.

- Opera's behandelen vaak tragische tot zeer tragische thema's, soms voor een modern publiek op het lachwekkende af (Verdi, Donizetti); er bestaan echter ook komische opera's, (Mozart, Rossini). In een opera wordt meestal, maar niet altijd (die Zauberflöte) alle tekst op muziek gezet. Tussen de aria's in wordt er recitatief gebruikt. In de andere vormen wordt de tekst tussen de liedjes (die bij opera aria's worden genoemd en in musicals songs) op normale toon gesproken.

In de praktijk komt het erop neer dat een bepaald werk bij algemene consensus tot de opera's wordt gerekend, indien niet dan is het een operette als het om min of meer klassiek klinkende muziek gaat, en anders een musical.