Prins is een adellijke en soms koninklijke titel die in Nederland alleen nog gevoerd wordt door leden van het Koninklijk huis of de Koninklijke familie. Het vrouwelijke equivalent is prinses. Bijvoorbeeld de prins de Bourbon de Parme als adellijke titel en prins der Nederlanden als koninklijke titel. De titel "prins van Oranje-Nassau" is in het eerste geval een vererfbare adellijke titel, maar het is ook een koninklijke titel omdat de Nederlandse regering zich ermee bemoeit aan de hand van koninklijke besluiten. Zo werd de dochter van Constantijn en Laurentien "gravin van Oranje-Nassau" in plaats van prinses. Een ander voorbeeld is de persoonlijke titel "prins van Oranje-Nassau" van de zonen van prinses Margriet en mr Pieter van Vollenhoven. In Nederland wordt de man van een vrouwelijke monarch prins gemaal genoemd, maar de vrouw van een mannelijke monarch wordt koningin genoemd.
De aanspreektitel van een prins is hoogheid indien hij tot de koninklijke familie behoort, of koninklijke hoogheid indien hij daarnaast tot het koninklijk huis behoort.
Eigenlijk stamt Prins af van het spaanse principio. Dit betekent zoveel als eerstgeborene. Hij gold voor de eerstgeborenen (mannen) van een graafschap, hertogdom, of koninkrijk. De andere zonen waren Baronnen (Spaans: jongen) In de vroege middeleeuwen was een prinses de gemalin van een prins. Tot die tijd bleef zij Jonkvrouwe.
Toen in Nederland het mogelijk werd gemaakt dat ook de vrouwelijke lijn erfopvolging kon verkrijgen (Wilhelmina) werd de titel Prins Gemaal ingevoerd. Immers anders zou het staatshoofd Koningin Wilhelmina ondergeschikt worden aan haar echtgenoot, hetgeen niet de bedoeling was.
In latere tijd kreeg een ieder die in aanmerking kwam voor erfopvolging de titel Prins (of Prinses). Soms echter had de titel niet direct een relatie met rechtstreekse opvolging in ouderlijke zin, maar met het feit dat een Prinsdom het recht had om een koningskandidaat te leveren. Een voorbeeld is het prinsdom Orange. Dit prinsdom heeft tot de dag van vandaag twee prinsen ofwel twee koningskandidaten. Willem-Alexander is er daar één van.
