nds:Republiek Een republiek is een staat waar de macht bij meerdere personen ligt. Een andere omschrijving is de staatsvorm waarbij het staatshoofd gekozen wordt, en niet door erfopvolging bepaald wordt (zoals in een monarchie).
Het woord komt van het Latijnse res publica, publieke zaak.
In een republiek is het staatshoofd doorgaans de president. In sommige landen is de president de machtigste persoon, zoals bijvoorbeeld in de Verenigde Staten van Amerika. In andere landen, zoals Duitsland, India en Israël, speelt de president nauwelijks een rol in de politiek. In weer andere landen, zoals Frankrijk, kent men een tussenvorm waarbij de president de macht deelt met de ministers. In Zwitserland heeft men een soort beurtrol, waarbij telkens een regeringlid voor een periode de functie van staatshoofd waarneemt.
Niet alleen wat betreft het staatshoofd kan een republiek verschillen van een andere. Ook de interne structuren kunnen heel anders zijn. Zo zal de Romeinse republiek er heel anders uitzien dan bv. de USA.
Republiek in Nederland
Een van de eerste moderne republieken was de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden, die in 1581 ontstond toen de Staten-Generaal besloten om zonder staatshoofd door te gaan nadat ze de Spaanse koning Filips II hadden afgezworen.
Tijdens de Franse overheersing werd Nederland de Bataafse Republiek genoemd.
Sinds 1815 is Nederland een monarchie. De steun voor de monarchie is traditioneel hoog: het grootste deel van de bevolking en de grote politieke partijen staan achter de monarchie. In Nederland zijn twee republikeinse bewegingen actief, het Republikeins Genootschap en het Nieuw Republikeins Genootschap.
