Seksueel overdraagbare aandoening

Een seksueel overdraagbare aandoening (SOA), ook wel geslachtsziekte genoemd, is een ziekte die gewoonlijk alleen kan worden overgedragen van mens op mens door seksueel contact (gewoonlijk geslachtsgemeenschap, orale seks of anale seks) tussen twee mensen. De ziekteverwekker van een SOA kan zich bijvoorbeeld bevinden in het slijm van de vagina, of in het sperma of achter de voorhuid. Wanneer contact wordt gemaakt met een partner kan de ziekteverwekker worden overgedragen. Daarvoor is soms een wondje nodig bij de ontvanger, maar dat is lang niet altijd het geval.

In 2003 ontstaan jaarlijks in Nederland meer dan 100.000 soa (seksueel overdraagbare aandoeningen). Mensen met wisselende seksuele contacten, die zonder condoom vrijen, lopen het grootste risico op een soa. Dit zijn met name jongeren.

Geslachtsziekten worden ook wel venerische ziekten genoemd, naar de Romeinse godin van de liefde, Venus.

Table of contents

1 Preventie
2 Besmetting
3 Klachten
4 Een lijst met SOA's

4.1 Bron
4.2 Externe link

Preventie

Een goede manier om de kans op overdracht van SOA's tussen partners sterk te verminderen is het gebruiken van een condoom bij elk contact waarin de penis een rol speelt, en bij beffen een liklapje te gebruiken. Deze safe sex regels geven echter geen garantie dat een SOA niet zal worden overgedragen. De enige echt veilige manier is om niet te vrijen met een drager van een SOA, en dus geen seksueel contact aan te gaan als men drager van een SOA is.

Besmetting

Zoals de naam seksueel overdraagbare aandoening al zegt, kan de ziekte tussen partners worden overgedragen door seksueel contact. Het is dus mogelijk een SOA te krijgen door seksueel contact met iemand die de ziekte al heeft. Soms zijn andere methoden ook mogelijk (b.v. bloedtransfusies, zie hieronder).

Een aantal soa is ook overdraagbaar via bloed:

als gevolg van een onhygiënische tatoeage of piercing;
als u bij drugsgebruik naalden, spuiten of andere attributen van een ander gebruikt;
tijdens de zwangerschap: HIV, hepatitis B en syfilis kunnen overgedragen worden van moeder op kind;
tijdens de geboorte: HIV, hepatitis B, syfilis, chlamydia, herpes genitalis en gonorroe kunnen overgedragen worden op de baby.

Een soa besmetting kan niet ontstaan door uit het kopje van een ander te drinken, ook niet via een hoestbui, insectenbeten, een vieze WC-bril of in het zwembad.

Klachten

Voor veel SOA's geldt dat de drager geen duidelijk herkenbare klachten hoeft te hebben. De drager kan de ziekte echter wel overdragen aan de partner. Sommige SOA's kunnen jaren later zeer ernstige en niet te bestrijden gevolgen hebben, terwijl ze in een vroeg stadium goed te behandelen zijn. Het grootste probleem bij een SOA is dat iemand die van zichzelf vermoedt een SOA te hebben zich er vaak voor schaamt en geen arts bezoekt.

Klachten die mogelijk op een SOA wijzen zijn:

afscheiding of pus uit penis, vagina of anus. Bij vrouwen is de afscheiding vaak meer dan normaal. De afscheiding kan waterig, melkachtig, gelig of groenig van kleur zijn en anders ruiken;
branderig gevoel, geïrriteerdheid, pijn bij of na het plassen of kleine beetjes moeten plassen;
zweertjes, wratjes, blaasjes op de penis, vagina, anus of mond;
jeuk in het schaamhaar, aan de eikel, schaamlippen of anus;
gezwollen klieren in de liezen;
pijn in één of beide (bij-)ballen;
pijn in de onderbuik;
pijn bij het vrijen, of onregelmatig of abnormaal bloedverlies, bijvoorbeeld na het vrijen of tussen twee menstruatieperioden in.

Deze klachten kunnen echter ook symptomen zijn van andere ziekten.

Een lijst met SOA's

;Syfilis: een bacteriële SOA. Als eerste symptoom ontstaat na enkele weken een zweertje bij de geslachtsdelen. Na een tijdje gaat deze vanzelf weer weg, maar dat is niet het einde van de ziekte. Als hij niet op tijd wordt behandeld kan hij na jaren terugkomen, en de hersenen aantasten. Dit kan leiden tot ernstige dementie of de dood. ;Chlamydia: een bacteriële SOA die bij een enkele geslachtsgemeenschap al in bijna driekwart van de gevallen overgedragen wordt tussen partners. Geeft in eerste instantie vage symptomen, maar kan vaak geheel onopgemerkt blijven. Als het niet wordt behandeld kan chlamidia bij vrouwen leiden tot onvruchtbaarheid. Chlamidia is eenvoudig te behandelen. ;Gonorroe: een bacteriële SOA die bij mannen tot een pusachtige afscheiding uit de penis leidt, en daarom ook wel druiper wordt genoemd. De ziekte kan ook op de mond worden overgedragen bij orale seks. Bij zowel mannen als vrouwen kan gonorroe indien onbehandeld leiden tot onvruchtbaarheid. ;AIDS: een virale SOA. Gaat jaren zonder symptomen, maar tast daarna het immuunsysteem aan. AIDS kan door levenslang slikken van dure medicijnen (tot 7 maal per dag) worden vertraagd, maar de bijwerkingen van de medicijnen maken de rest van het leven niet eenvoudiger. Uiteindelijk resulteert AIDS onbehandeld in de dood.

;Genitale wratten ;Herpes genitalis ;Hepatitis B ;Trichomonas De navolgende aandoeningen kunnen wel sexueel worden overgedragen, maar worden dit vaak niet: ;Candida-infectie (de candida-schimmel is een normale commensaal) ;Bacteriële Vaginose (meer een verstoord microbieel evenwicht dan een besmettelijke aandoening) ;Schurft (geen echte soa, kan ook bij intiem huidcontact worden overgedragen) ;Schaamluis: (geen echte soa, kan ook bij intiem huidcontact worden overgedragen)Dit is een vervelende, maar ongevaarlijke aandoening. Schaamluis (ofwel platjes) kan worden opgelopen via seksueel contact. Ook door gezamenlijk gebruik van kleding, van slaapzakken of door alleen maar dicht tegen elkaar aan te liggen kan schaamluis worden overgedragen.

Bron

Een gedeelte van de tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van Postbus 51

Externe link

http://www.soa.nl