Een spoorwegstation of kortweg station is een plaats waar treinen stoppen en de reizigers kunnen in-, uit- en overstappen (in het Vlaams niet uit- maar afstappen). De vakterm voor dit stoppen is 'halteren', ter onderscheiding van het stoppen voor een sein of op een rangeerterrein. In de spoorwereld wordt ook onderscheid gemaakt tusssen stations en haltes. Stations hebben bediende seinen en wissels. Haltes hebben dat niet.
Stations in Nederland worden beheerd door NS Stations BV, een bedrijfsonderdeel van NS. Ook stations aan andere spoorlijnen waar geen treinen van NS Reizigers komen, worden door NS Stations beheerd.
Geschiedenis van het station
Nadat Stephenson als eerste een bruikbare locomotief had gebouwd, kwamen er al snel spoorlijnen. Het vervoer op spoorstaven was al ouder: in de 17e en 18e eeuw kende men aanvankelijk houten en later ijzeren spoorstaven, toegepast bij verscheidene mijnen en waarover wagens reden met paarden als trekkracht. Met het verschijnen van stoomlocomotieven werd personenvervoer mogelijk. Al snel werden net zoals bij diligences en postkoetsen reeds gebruikelijk was ook stations gebouwd, waar men kon op- en afstappen. Door het toegenomen goederenvervoer per spoor kwamen er ook meerdere laad- en losplaatsen bij en nam de industrie een grote vlucht.
De eerste stations van Nederland zijn gebouwd in Amsterdam en Haarlem. Het oudste nog bestaande stationsgebouw in Nederland staat in Valkenburg en is gebouwd in 1853.
Namen van stations
De langste stationsnaam ter wereld is Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, een station in Wales in de plaatselijke taal Welsh. In België is Antwerpen Noorderdokken de langste stationsnaam. Het Nederlandse Leeuwarden Camminghaburen is echter nog langer. De kortste stationsnaam is mogelijk een 1-letternaam. In de Benelux is het Belgische station Sy de kortste stationsnaam. In Nederland is Oss de kortste stationsnaam.
Centraal
Nederland heeft vijf stations met de aanduiding "Centraal": Amsterdam Centraal, Rotterdam Centraal, Den Haag Centraal, Utrecht Centraal en Leiden Centraal (niet te verwarren met de acht stations met de aanduiding Centrum, excl. de ene met Centrum West). Voor mei 2000 werd een centraal station aangeduid met CS (kort voor "Centraal Station") (bijv. Amsterdam CS). In België kent men Antwerpen-Centraal, Brussel-Centraal en Verviers-Central (altijd met een streepje ertussen).
Stationsgebouw
In spreektaal bedoelt men vaak met het woord "station" alleen de stationsgebouw, en dus niet de overige infrastuctuur (seinen, seingeversposten, rangeerwissels, goederenloodsen ezv). Stationsgebouw is een gebouw, die speciaal bedoeld is voor bedienen van treinreizigers. In stationsgebouw bevinden zich: loketten, wachtzaal, diensten, in grote stations ook de fast-foodrestaurants e.d. Stationsarchitectuur
In Nederland en ook daarbuiten heeft de architectuur van de stations altijd grote aandacht gekregen. De stations zijn dan ook soms ware paleizen. Ook tegenwoordig (2003) wordt veel aandacht aan de vormgeving van stations besteed. Een voorbeeld is het moderne station te Leiden. Ook in België zijn er veel bekende stations. Waarschijnlijk de meest bekende is Antwerpen-Centraal, vooral omwille haar eclectische architectuur. Zeer grote stations worden vaak "spoorwegcathedraals" genoemd. Nieuwe stations(Nederland)
- 1974 Voorburg 't Loo
- 1977 Voorweg, Centrum West, Dorp, Delftsewallen, Driemanspolder, Meerzicht, Palenstein, Stadhuis
- 1978 Schiphol
- 1978 Amsterdam Zuid WTC (toen nog Amsterdam Zuid)
- 1978 Seghwaert
- 1979 Buytenwegh, De Leyens, Leidsewallen
- 1981 Veenendaal West(?), Veenendaal, Rhenen
- 1981 Amsterdam RAI, Hoofddorp, Nieuw Vennep
- 1985 Amsterdam Sloterdijk (verplaatst)
- 1986 Vlissingen Souburg
- 1987 Amsterdam Lelylaan
- 1987 Amsterdam De Vlugtlaan (inmiddels weer gesloten)
- 1987 Almere Centrum, Almere Muziekwijk, Almere Buiten
- 1987 Amersfoort Schothorst
- 1988 Lelystad Centrum
- 1993 Duivendrecht, Diemen Zuid
Tussen 1990 en 1999: Almere Parkwijk, Dordrecht Stadspolders, Leeuwarden Camminghaburen, Den Haag Moerwijk, Gouda Goverwelle, Helmond 't Hout
- 1996 Enschede Drienerlo
- 1997 Voorhout
- 1998 Haarlem Spaarnwoude
- 2000 Hillegom
- 2001 Houten Castellum (NS-tram), Winterswijk West, Enschede de Eschmarke (DB), Glanerbrug (DB)
- 2002 Nijmegen Lent
Toekomstige stations
- Almere Oostvaarders(Buiten-Oost)(loop van 2004)
- Arnhem Schuytgraaf
- Almere Poort
- Leidsche Rijn (2003 of 2004)
- Helmond Brandevoort
Zie ook
