Ooit waren wolven een gewone verschijning in het gehele Noordelijk Halfrond, maar door toedoen van de mens is hun leefgebied drastisch ingeperkt. Voor een deel is dat omdat het leefgebied door de mens voor andere doeleinden in gebruik genomen is, maar veelal ook door genadeloze vervolging van een door velen 'schadelijk' en gevaarlijk geachte diersoort. In Europa zijn er nog een aantal, bijvoorbeeld in de Apennijnen in Italië. Rond het jaar 2000 heeft zich ook in Duitsland een roedel gevestigd. Ze leven op een legeroefenterrein in de deelstaat Saksen bij het drielandenpunt met Polen en Tsjechië. De wolven zijn vermoedelijk afkomstig uit Polen waar hun aantal weer toenam.

Wolven zijn sociale dieren die in roedels leven die strikt georganiseerd zijn en geleid worden door een mannetje en een vrouwtje die gewoonlijk met alfa worden aangeduid. Gewoonlijk behouden zij zich het alleenrecht op voortplanting voor. Een vergelijkbaar stelsel kan ook aangetroffen worden bij andere in groepen tezamen jagende dieren zoals de dhole (Cuon alpinus) uit India en de Afrikaanse Wilde Hond (Lycaon pictus).

De verwantschap tussen de wolf en de door de mens getemde hond is lang een zaak van discussie geweest. Sommigen zagen eerder een andere soort van het geslacht Canis, nl. de Gouden Jakhals (Canis aureus) als de waarschijnlijke voorouder maar DNA-onderzoek wijst nu toch sterk in de richting van de wolf - het verschil in de basenvolgorde van het mitochondriaal DNA van hond en wolf is slechts 0.2%, wat veel kleiner is dan het verschil met enige andere gepostuleerde voorouder van de hond. Het ziet er naar uit dat het hele geslacht Canis een vrij recente oorsprong heeft aangezien de soorten ervan nog enige kans hebben zich bij kruising met succes voort te planten.

Wolven in folklore en mythologie

Wolven hebben traditioneel een slechte reputatie, die maar zeer ten dele op waarheid berust. Natuurlijk kunnen wolven, net als andere roofdieren, gevaarlijk zijn, vooral als men er verkeerd mee omgaat. De vele gruwelverhalen over hun kwaadaardigheid -wie kent Roodkapje en De wolf en de zeven geitjes niet?- zijn echter onterecht. In hoeveel toonaarden dit ook gezegd wordt, de natuurbescherming heeft overal de grootste moeite de soort ergens weer in ere te herstellen.

Toch hebben wolven niet in alle verhalen een negatieve rol. De stad Rome werd bijvoorbeeld -volgens de legende- gesticht door Romulus en Remus, twee kinderen die als wilden waren opgegroeid en door een wolvin gezoogd.

Dat wolven zich wel eens over menselijke vondelingetjes kunnen ontfermen is inderdaad wel gedocumenteerd, zoals bijv. de Hessische wolfskinderen (1341-1344).

In de 20e eeuw is de houding jegens wolven langzamerhand wat gewijzigd, omdat het besef is doorgedrongen dat deze prachtige dieren ook een onlosmakelijk deel van de weinige nog werkelijk wilde delen van deze wereld zijn.

De soort wolf wordt in diverse ondersoorten onderscheiden:

• Canis lupus - Gray wolf
• Canis lupus albus - White wolf
• Canis lupus alces - Kenai Peninsula wolf
• Canis lupus arabs - Arabian wolf
• Canis lupus arctos - Artic wolf
• Canis lupus baileyi - Mexican wolf
• Canis lupus beothucus - Newfoundland wolf
• Canis lupus bernardi - Bernard's wolf
• Canis lupus campestris - Steppe wolf
• Canis lupus chanco - Mongolian wolf
• Canis lupus columbianus - British Columbia wolf
• Canis lupus crassodon - Vancouver Island wolf
• Canis lupus cubanensis - Caspian Sea wolf
• Canis lupus deitanus - Spanish wolf
• Canis lupus dingo - Dingo
• Canis lupus desertorum - Asian desert wolf
• Canis lupus familiaris - Hond
• Canis lupus fuscus - Cascade Mountains wolf
• Canis lupus griseoalbus - Grey-white wolf
• Canis lupus hattai - Hokkaido wolf
• Canis lupus hudsonicus - Hudson wolf
• Canis lupus hodophilax - Honshu wolf
• Canis lupus irremotus - Northern Rocky Mountains wolf
• Canis lupus labradorius - Labrador wolf
• Canis lupus ligoni - Alexander Achipelago wolf
• Canis lupus lupus - Common gray wolf
• Canis lupus lycaon - Eastern timber wolf
• Canis lupus mackenzii - Northwest Territories wolf
• Canis lupus manningi - Baffin Island wolf
• Canis lupus minor - Austro-Hungarian wolf
• ''Canis lupus mogollonensis - Southwestern wolf
• Canis lupus monstrabilis - Texas wolf
• Canis lupus nubilus - Great Plains wolf
• Canis lupus occidentalis - Mackenzie Valley wolf
• Canis lupus orion - Greenland wolf
• Canis lupus pallipes - Indian wolf
• Canis lupus pambasileus - Alaska wolf
• Canis lupus signatus - Iberian wolf
• Canis lupus tundrarum - Tundra wolf
• Canis lupus youngi - Southern Rocky Mountains wolf

• weerwolf